De bevalling
voorbereidingen
Benodigdheden
Uitgerekende datum
Ontsluitingsfase
Uitdrijvingsfase
nazorg
omgevingstemperatuur
gezondheid van de moederpoes
voorbereidingen
Het is aan te raden om de poes tijdens de laatste weken van de dracht alvast te
laten wennen aan de plek waar de bevalling moet plaatsvinden. Meestal is dat een
stevige, schone doos/ kistje, dat heel erg goed moet kunnen worden
schoongemaakt, die in een rustige, tochtvrije en goed te verwarmen ruimte moet
staan. De opstaande randen zorgen ervoor dat de kittens er de eerste weken niet
uit kunnen klimmen. Een laag kranten op de bodem, afgedekt met zachte,
uitwasbare lappen, is heel geschikt om tijdens de bevalling het vruchtwater te
absorberen. Het kan overigens gebeuren dat de poes uiteindelijk een andere plek
kiest om te werpen die haar beter bevalt.
Neem geen kartonnen doos. Hier trekt vocht in (vruchtwater, urine) is niet
schoon te maken en vaak zijn er vruchten in vervoerd die met gifstoffen waren
bespoten.
Benodigdheden
Het is erg vervelend pas tijdens de bevalling te ontdekken dat u bepaalde
benodigdheden niet bij de hand heeft. Zorg daarom dat alle dingen die u dan
nodig zou kunnen hebben ruim van tevoren bij de werpdoos klaarliggen.
Een geheugensteuntje:
• handdoeken als schoon nestmateriaal,
• washandje,
• keukenrol
• afvalemmer,
• weegschaal,
• kittenmelk met een zuigflesje
• fotocamera
• telefoon; telefoonnummer (dienstdoende) dierenarts.
• Koffie / thee / soep en een tijdschrift of boek: het kan een lange zit worden
Uitgerekende datum
De dracht van een poes duurt gemiddeld 64 dagen. Wanneer de geboorte zich vóór
de 59ste dag aankondigt, is de kans groot dat de kittens niet levensvatbaar
zijn. Het kan echter ook gebeuren dat de geboorte langer op zich laat wachten.
Als men zeker van de dekdatum is en er zijn er op de 70ste dag na de eerste
dekking nog geen tekenen van een naderende geboorte te zien, dan is het raadzaam
de dierenarts in te schakelen. De grootte van de worp kan variëren van één tot
tien kittens. In de helft van de gevallen worden vier à vijf kittens geboren.
Ontsluitingsfase
Wanneer de geboorte nadert, gaat de poes op zoek naar een rustig plekje om te
kunnen bevallen. Een naderende geboorte wordt soms niet door de eigenaar
opgemerkt en de poes kan de omgeving plotseling verrassen met een nest kittens
op bed of in de linnenkast. Houd haar daarom goed in de gaten tegen het einde
van de dracht. Tijdens de ontsluitingsfase treden de weeën op en bewegen de
kittens langzaam naar het geboortekanaal. Er zijn poezen die heel graag willen
dat hun eigenaar bij de bevalling aanwezig is en zij stoppen zelfs met baren als
deze even de kraamkamer verlaat.
Meestal zal de geboorte daarna probleemloos verlopen en de meeste poezen werpen
hun kittens zonder enige hulp.
Veel poezen zijn 12 tot 24 uur voor de bevalling toenemend onrustig. Graven
veel, springen en lopen, stoppen met eten. Anderen eten door. Iedere poes heeft
haar eigen manier van bevallen. Blijf bij de poes en laat haar haar gang gaan.
Dwing een bevallende poes nooit ergens anders te gaan liggen voor het eerste
kitten er is en bij de moeder drinkt. Ligt de poes op een plek waar ze echt niet
kan blijven (boven op een kast b.v.) leg haar dan gelijk met haar kitten in het
werpkistje.
Op het moment dat de kittens het levenslicht zien, zijn er eigenlijk maar vier
zaken van belang: warmte, rust, optimale hygiëne en (vooral) geduld.
Uitdrijvingsfase
Dit betekent dat een kitten door de baarmoedermond in het geboortekanaal (het
bekken) wordt gedreven. De persweeën worden opgewekt doordat een kitten de
baarmoedermond is gepasseerd. Het moment waarop de poes begint te persen is het
begin van het uitdrijvingsproces en dit bestaat uit het krachtig samentrekken
van de buikspieren. De kat laat dat goed zien. Tijdens de persweeën strekken en
ontspannen de achterpoten zich. Sommige katten veranderen van positie om
optimaal te kunnen persen. De druk die hierdoor in de buikholte ontstaat, zorgt
ervoor dat het kitten langzaam naar buiten wordt geduwd. Omdat het
geboortekanaal moet worden opgerekt, neemt dit proces bij de eerste kittens wat
meer tijd in beslag. Ook spelen de grootte en de ligging van de kittens een rol
bij het verloop en de snelheid van de uitdrijving. Vaak wordt voorafgaand aan
het kitten een vochtblaas gezien.
Laat deze intact. Ga vooral niet trekken als er alleen een staartje uithangt of
alleen het kopje. Geduld!! Laat een dierenarts of iemand met veel ervaring komen
als een kitten er na 1 ½ uur persen nog niet uit is. Iemand met veel ervaring
kan u telefonisch begeleiden.
U mag nooit zomaar trekken, wacht altijd op een (pers) wee en trek altijd in de
richting waarin het kitten ligt, nooit aan een staart trekken, die breekt af!!
Als er eenmaal een kitten is geboren, duurt het gemiddeld drie kwartier voordat
de volgende komt. Maar er kan ook direct er achteraan weer één uitrollen. Het
kan zelfs voorkomen dat er enkele uren (tot wel 48 uur) tussen opeenvolgende
kittens zitten. Dit is niet verontrustend, mits de poes er rustig bij ligt en
niet continu aan het persen is. Kittens kunnen zowel in kop- als in stuitligging
geboren worden. Het kan in beide gevallen voorkomen dat het de poes heel veel
moeite kost het jong eruit te persen.
Nazorg
Wanneer er een kitten is geboren, zal de moederpoes zelf het kitten uit de
vruchtvliezen bevrijden en het schoon te likken, waarbij de navelstreng wordt
doorgebeten. Als de poes geen aanstalten maakt om de vliezen kapot te bijten,
moeten deze met de hand worden verwijderd anders zullen de kittens namelijk
stikken in de vliezen. De vliezen zijn vrij gemakkelijk met de vingers uiteen te
scheuren zodat het kitten snel vrij komt. Het navelstrengetje, waarmee het jong
aan de moederkoek (placenta of nageboorte) vastzit is met de vingernagels te
kneuzen en voorzichtig los te halen met de vingers. Zorg dat het breekpunt van
de navelstreng enkele centimeters van de buikwand verwijderd is. Het is ook
mogelijk de navelstreng met een schaar door te knippen, maar dan dient de streng
met garen (bv. flosdraad) te worden afgebonden. Dit is een tijdrovende en
nauwkeurige bezigheid en het draadeindje kan de moederpoes er later toe zetten
om deze met navelstreng er af te trekken. Laat de moederpoes bij het volgende
kitten wel weer zelf proberen om de vliezen zelf te openen, mogelijk dat het dan
wel weer op de natuurlijke wijze gebeurt.
Een pasgeboren kitten kan veel slijm in de keel hebben. Dit uit zich in gerochel
en benauwdheid. Het kitten kan geholpen worden door het vocht bij het neusje en
uit het bekje weg te vegen met een washandje en/of wattenstaafje. Er zijn
pipetjes te koop met een slangetje om slijm uit de keeltjes te zuigen. Wanneer
er niets bij de hand is en het kitten ademt niet, neem je het kitten in de hand,
houdt het ondersteboven en zuig je met je mond het kitten leeg. Het kitten is
net uit een steriele verpakking van de vliezen gekomen, dus niet vies.
Glibberige kittens kunnen met behulp van een washandje makkelijker worden
vastgepakt.
Er bestaat een heel klein risico dat de moederpoes de navelstreng te kort afbijt
of losscheurt, waardoor een navelbreuk kan ontstaan. Indien mogelijk kan de
navelstreng worden afgebonden met (flos)draad. Lukt dit niet, klem dan de stomp
met de vingers stevig af en vraag aan de dierenarts of het eventueel gehecht
moet worden.
Een poes eet, net als veel andere dieren, de nageboorten op. De poes hoeft niet
alle nageboorten op te eten. Bij extreem grote nesten (6 tot 8 kittens) zien we
dan wel eens diarree. We weten dat de opgegeten nageboorten een bijdrage leveren
aan de energie die de moederpoes goed kan gebruiken. Ze zijn gelukkig licht
verteerbaar en zorgen er voor dat er weer weeën komen. Het is belangrijk goed te
controleren of er met iedere kitten een complete nageboorte afkomt. Wanneer er
(een deel van) een nageboorte in het lichaam achterblijft, kan dit leiden tot
een baarmoederontsteking.
Omgevingstemperatuur
De temperatuur in de doos waarin de kittens ter wereld komen, moet niet te koud
zijn. Moederloze kittens moeten verwarmd worden, maar een moeder met kittens in
een (te) warme werpkist kan ertoe leiden dat de moederpoes haar nest gaat
verslepen naar een koelere plek. Bovendien liggen de kittens in een warm nest
verspreid uit elkaar. Ze moeten elkaar en de poes steeds gaan opzoeken en dat
geeft onrust.
Kittens moeten direct de kans krijgen om moedermelk te drinken omdat
onderkoeling snel kan optreden. Dit vormt één van de belangrijkste oorzaken van
kittensterfte. Onderkoeling treedt ook op als een zwak of afwijkend kitten van
de nestgenoten afdwaalt en niet meer op eigen kracht de kluwen broers en zussen
kan bereiken. Soms werkt de moederpoes daar actief aan mee en verstoot zo het
kitten. Dit is een vorm van natuurlijke selectie, zodat alleen de sterkste
kittens kunnen overleven. Laat in zo’n geval het kitten onderzoeken en, als er
ernstige afwijkingen worden geconstateerd, eventueel inslapen.
Een pasgeboren kitten zal, zodra het de kans krijgt (de moeder rustig ligt)
proberen te drinken. De melk die de moederpoes de eerste dagen produceert geeft
de kittens antistoffen mee en stimuleren de darmpjes van de kittens. Bovendien
zorgt zuigen aan de tepels voor samentrekkingen van de baarmoeder. Eventueel nog
aanwezige kittens worden daardoor sneller geboren, de nageboorten afgedreven en
de baarmoeder zal voorspoedig krimpen. Geef daarom de moeder en kroost zoveel
mogelijk rust en de gelegenheid te zogen.
Gezondheid van de moederpoes
Na de bevalling is de moederpoes vanzelfsprekend vermoeid. Ze zal rustig en
tevreden blijven liggen en de kittens de gelegenheid geven om te drinken. Het
kan echter voorkomen dat er een kitten in de baarmoeder is achtergebleven of dat
baarmoeder en/of geboortekanaal beschadigingen hebben opgelopen. Hierdoor kan
langdurig bloedverlies uit de vagina optreden. Dan is een bezoek aan de
dierenarts nodig. Tenslotte is de moederpoes vooral in de periode vlak na de
geboorte gevoeliger voor infecties. Tijdens de zoogperiode kunnen één of meer
melkklieren ontstoken raken. Een ontstoken melkklier is warm, hard, gezwollen en
pijnlijk. Soms komt er melk uit van wisselende vloeibaarheid en met een
afwijkende, donkergele of geelrode, kleur. Een melkklierontsteking kan gepaard
gaan met (hoge) koorts. Onmiddellijk een dierenarts raadplegen. Dit is zeer
ernstig.
Houd uw poes in de gaten tijdens de bevalling. Veel poezen gaan enkele uren
slapen als ze op de helft van de bevalling zijn, sommigen willen eten, vaak
willen ze drinken
• Wordt uw poes echt sloom, bel dan direct met de dierenarts en overleg.
foto's Nanda Alstede-Schols
NORMBLADEN PVH (GIDSEN VOOR GOEDE PRAKTIJKEN)
in pdf lees
verder
06-12-2011