Costa rica eekhoorn foto Rick Willemsen
Algemeen
Activeiten en Agenda
Biologie
Oriëntatie vooraf
Benodigdheden
Voeding
Huisvesting
Gezondheid en ziektes
Voortplanting
Gedrag
Vakantie
Afstandsdieren
Wetgeving
Organisaties
Bibliotheek
vragen
Soorten
Costa rica eekhoorn foto Rick Willemsen
Algemeen
Eekhoorns zijn interessante dieren. Ze spreken tot de verbeelding van jong en
oud: ze zijn er in allerlei kleuren, sommigen hebben strepen op hun rug of
pluimen op de oren. Bovendien hebben de meeste soorten een prachtige staart.
Hoewel eekhoorns erg tam kunnen worden zijn het geen echte knuffeldieren en in
die zin ook niet zo geschikt voor kleine kinderen.
Eekhoorns zijn vooral dieren om plezier aan te beleven door ze te observeren.
Daarom en ook omdat het erg bewegelijke dieren zijn, zijn ze ook het best te
huisvesten in een ruime volière.
Binnenshuis houden is niet altijd makkelijk, niet alle eekhoorns zijn even
zindelijk.
De kleinere soorten, waaronder tientallen soorten grondeekhoorns zoals de
bekende Knabbel en Babbel (chipmunks) uit de Donald Duck serie staan bekend om
hun verzamelwoede. Wangzakken vol voer slepen ze mee naar hun nest. Ook van de
grotere soorten is bij de meeste mensen wel bekend dat ze noten verzamelen om
een reserve voorraad voedsel aan te leggen. Uitzondering hierop zijn de
tropische soorten, zij hoeven niet te verzamelen omdat ze het hele jaar door
voedsel ter beschikking hebben.
De eekhoorn is in de zomer vooral actief zo’n 2 uur na zonsopgang en 2 uur voor
zonsondergang. Daartussen slaapt de eekhoorn vaak of is het bezig zijn nest te
verbouwen.
Eekhoorns gebruiken veel tijd om hun vacht te verzorgen. Ze zijn één van de
schoonste dieren in de knaagdierenorde.
De eekhoorn heeft zweetklieren onder de voeten. Als de eekhoorn het warm heeft
of opgewonden is, laat het zweetsporen achter.
In de winter zijn de eekhoorns meestal alleen actief in de morgen. De rest van
de dag blijven ze in of rond hun nest. Bij guur weer kan de eekhoorn wel dagen
in zijn nest blijven, de meeste eekhoorns houden echter geen winterslaap.
De meeste eekhoorns leven solitair, maar er zijn ook eekhoorns die in groepen
leven.
De eekhoorn is een prooidier, zijn grootste vijanden zijn roofvogels, marters en
vossen.
De boomeekhoorns huizen het liefst in een spelonk of holte in een boom. Als deze
niet aanwezig zijn bouwen ze hun nest het liefst in een kruising van diverse
takken. Dit takkennest bekleden ze met bladeren, mos, bast en alles wat ze
verder kunnen vinden in het bos. De grondeekhoorns graven holen. Deze zijn
vergelijkbaar met de holen van een konijn.
Activiteiten & agenda
Er is een eekhoornclub in Nederland welke voor haar leden 1 à 2 keer per jaar
een clubdag organiseert. (www.eekhoorns.nl).
Thomasi
eekhoorn foto Rick Willemsen
Biologie
Er zijn veel soorten eekhoorns. Grofweg kunnen ze ingedeeld worden in
boomeekhoorns en grondeekhoorns. We kennen ook vliegende eekhoorns.
Daarnaast kunnen ze ook ingedeeld worden in winterharde eekhoorns, welke een
voedselvoorraad aanleggen voor de winterdag en tropische eekhoorns.
Eekhoorns zijn knaagdieren en hebben altijd doorgroeiende tanden, welke
afgesleten moeten worden door te knagen, bijvoorbeeld op takken, harde noten
etc.
De meeste eekhoorns leven solitair, maar er zijn ook eekhoorns die in groepen
leven.
dwerg eekhoorn uit Thailand foto Rick Willemsen
Oriëntatie vooraf
De aanschaf van een eekhoorn varieert van 50 euro tot voor sommige soorten wel
enige honderden euro’s.
Besef dat een eekhoorn een gevarieerde voeding nodig heeft en dat u niet alleen
kunt volstaan met een standaard kant en klaar of “alles in één” voeding.
Bovendien hebben de tropische eekhoorns behoorlijk wat fruit nodig in hun dieet,
hetgeen de verzorging extra duur maakt.
Eekhoorns horen niet thuis in een kleine kooi, dus u heeft ruimte nodig, liefst
een (buiten-) volière of ren met voldoende oppervlak en hoogte (boomeekhoorns).
Weet ook dat solitair levende eekhoornsoorten niet continu paarsgewijs gehouden
kunnen worden en dat u dan bij het houden van meer dan één dier ook meerdere
volières nodig heeft.
Eekhoorns zijn geen knuffeldieren.Het is zeker zinvol eens te gaan praten met en kijken bij andere
eekhoornliefhebbers om u goed voor te bereiden alvorens u met het houden van
eekhoorns begint.
eekhoorn uit midden Amerika foto Rick Willemsen
Lijst benodigdheden
Net of vangkooitje
Voeding
Voerbakje
Drinkbakje
Klimgelegenheid
Nest- of slaapblok
Eventueel transportbox
Verwarming (tropische eekhoorns)
Tochtvrij en droog eekhoornverblijf
eekhoorn : de Bonte Lis foto Jan Boeijen
Verzorging
Eekhoorns hebben dagelijks vers water nodig en voer.
Winterharde eekhoorns die een voorraad aanleggen kunnen eventueel 2 à 3 keer per
week gevoerd worden.
Verder moet hun onderkomen regelmatig schoongemaakt worden. Vooral als men
dieren binnen houdt zal men regelmatig moeten schoonmaken omdat niet alle
eekhoorns even “zindelijk” zijn. Met name boomeekhoorns laten overal hun
behoeften vallen. Grondeekhoorns willen nog wel eens een vast hoekje hebben voor
het doen van hun behoeften.
Voorzie de eekhoorns ook regelmatig van verse schone takken welke belangrijk
zijn voor het knagen, maar ook de sappen onder de bast zijn goed (nodig) voor de
eekhoorn. Bevuilde takken moeten op tijd verwijderd of schoongemaakt worden.
foto Nanda
Alstede
Voeding
Zaad en of notenmengsel. Deze moet b.v. bevatten: diverse noten zoals
hazelnoten, tamme kastanjes, cedernoten, zonnebloempitten, dennenzaad,
pompoenpitten etcetera.
(pinda’s zijn niet geschikt voor eekhoorns).
Fruit, afhankelijk van de soort variërend van 1 à 2 keer per week een stukje
fruit tot een dagelijkse portie fruit, waarbij afwisseling erg belangrijk is.
Winterharde soorten krijgen alleen fruit dat in koude streken groeit, zoals
appel of peer. Pas bij deze soorten op voor te veel fruit omdat ze nogal
gevoelig zijn voor darmstoornissen.
Tropische soorten kun je allerlei soorten fruit geven zoals kiwi, banaan,
sinasappel, mango, druif, peer, appel etcetera.
Eiwitten kunnen gegeven worden in de vorm van honden- of kattenbrokjes,
meelwormen, eventueel spaarzaam bijvoeren met babymelkpoeder.
Mineralen in de vorm van zoutblokje, gistocal.
Kalkbehoefte in de vorm van gewei – mergpijpje – gistocal – sepiaschaal
Extra vitamines eventueel via het drinkwater.
Verse takken met blad, gegeten worden de (blad-) knoppen, bast en de daaronder
aanwezig sappen. Geschikt zijn de takken van de wilg, berk en hazelaar.
Omdat eekhoorns tanden hebben die altijd doorgroeien is het belangrijk dat ze
kunnen knagen. Geef ze daarom harde noten, bijvoorbeeld hazelnoten en takken om
te knagen. Ook een stukje gewei of een mergpijpje zijn goed voor het knagen en
daarmee afslijten van de tanden.
foto Nanda
Alstede
Huisvesting
Eekhoorns kun je grofweg indelen in boomeekhoorns en grondeekhoorns.
Bij boomeekhoorns is hoogte in hun verblijf belangrijk, hun volière moet
voorzien zijn van klimmateriaal. Touwen of stammen en takken kunnen hiervoor
dienen.
Bij grondeekhoorns is vooral het grondoppervlak belangrijk en geef ze indien
mogelijk de beschikking over een stukje “grond” waarin ze kunnen graven om zo in
hun natuurlijke gedrag te kunnen voorzien.
De meeste eekhoorns kunnen goed knagen, zorg er dus voor dat u materialen
gebruikt bij de bouw van uw eekhoornverblijf die tegen knagen bestand zijn.
Ook de bodem van het verblijf heeft extra aandacht nodig. Eekhoorns en in het
bijzonder grondeekhoorns kunnen goed graven, dus zorg dat de bodem bestaat uit
tegels / beton of verwerk gaas in de bodem.
Er zijn solitair levende eekhoorns en eekhoorns die in groepen leven. Zorg er
voor dat u bij solitair levende eekhoorns een reserve kooi ter beschikking heeft
als de dieren (in perioden van bijvoorbeeld zwangerschap / jongen) elkaar niet
goed verdragen. Een stelregel hierbij is ook dat er minimaal per eekhoorn een
“slaapblok” aanwezig is of liever nog meer, zodat de dieren zich zo nodig kunnen
verstoppen of terugtrekken. Dit laatste geldt trouwens ook voor eekhoorns die in
groepen leven.
Zorg voor goede ventilatie maar geen tocht in het eekhoornverblijf. Zorg ervoor
dat de eekhoorns beschut kunnen zitten tegen regen en wind. Zorg voor een droog
hok.
Slaapblok voor de eekhoorn: zorg voor een goede ventilatie (bijvoorbeeld gaten
boren in de zijwanden of een gazen bodem) zodat het blok droog blijft. Als
nestmateriaal kunnen hooi, houtwol of kokosvezels gebruikt worden.
Het verblijf van tropische eekhoorns moet in de winterdag verwarmd kunnen
worden.
Gezondheid en ziekten
Eekhoorns hebben niet zo veel last van ziekten. Meest voorkomende problemen
zijn:
Luchtwegproblemen (zorg voor goede ventilatie in hok en blok)
Darmproblemen (onjuiste voeding)
Huidproblemen (te lage luchtvochtigheid, schuren van vacht/huid op niet schone
takken)
Tanden die niet goed slijten en dan vergroeien (onvoldoende hard voer / takken )
Botbreuken
Gedrag
Eekhoorns zijn erg actieve en bewegelijke dieren.
Ze communiceren door te sjirpen of te kwetteren. Ook de staart is een
belangrijke bron van boodschappen. Klappen met de staart, heen en weer zwaaien,
naar achter omhoog strekken of hoog boven de rug dragen van de staart, alles
heeft zijn eigen betekenis.
Als een eekhoorn gevaar voelt is zijn instinct om stil te gaan staan. In
gevangenschap herken je dit doordat de eekhoorn bewegingsloos tegen het gaas
hangt. De eekhoorn ervaart dan veel stress en het is het beste de eekhoorn met
rust te laten.
Als de eekhoorn in het wild gevaar merkt en op de grond is, zal een boomeekhoorn
een boom invluchten en spiraalsgewijs omhoog gaan. Terwijl de eekhoorn rondjes
draait en omhoog gaat, drukt hij zijn buik strak tegen de bast. Dit ronddraaien
blijft de eekhoorn doen totdat het gevaar is geweken. De eekhoorn probeert
regelmatig tijdens zijn vlucht de route te veranderen.
Ook kunnen eekhoorns behoorlijk knagen. Zo kunnen ze bij gebruik van niet
knaagvrije materialen zich snel een weg banen naar de vrijheid.
Ook aangeboden nestkasten voorzien ze zo nodig zelf van een tweede in- of
uitgang.
Voortplanting
Winterharde eekhoorns planten zich 1 à 2 keer per jaar voort, afhankelijk van
onder andere weer en beschikbare hoeveelheid voedsel.
Tropische soorten kunnen zich in principe het hele jaar door voortplanten, ze
kennen immers geen seizoen en beschikken het hele jaar over voldoende voedsel.
Een worp bestaat meestal uit 1 tot 4 jongen.
De draagtijd varieert van 30 tot 45 dagen, afhankelijk van de soort.
De jongen komen uit het nest na ongeveer 5 à 6 weken.
Na 10 tot 13 weken zijn (eten) de jongen zelfstandig.
Vakantie
Eekhoorns kun je niet meenemen op vakantie, je zult dus moeten zorgen dat er een
verzorger is.
Dagelijks moet het water ververst worden. Bij tropische soorten zal ook
dagelijks vers fruit gegeven moeten worden. Er zijn liefhebbers die hun
winterharde dieren 2 of 3 keer per week voeren. Als de dieren dit gewend zijn
kan dat ook in de vakantie, zij het dat toch dagelijks het water ververst moet
worden.
Het is verstandig om op te schrijven hoe de dieren verzorgd moeten worden. Wat
voor voer gebruiken ze en waar kan het eventueel gekocht worden.
Of zorg dat er voldoende voorraad is van alles wat uw dieren nodig hebben.
Zorg dat u te bereiken bent, laat een briefje achter met adres en telefoonnummer
waar u te bereiken bent, met een mobiel telefoonnummer is dat tegenwoordig
makkelijk.
Zorg eventueel voor een nummer en adres van een dierenarts.
Afstandsdieren
Indien het om de een of andere reden niet meer mogelijk is om de eekhoorns te
verzorgen kan een eekhoorn worden afgestaan aan een asiel of knaagdierenopvang.
Wetgeving
Niet alle eekhoorns mogen in Nederland gehouden worden. Een voorbeeld hiervan is
de europese rode eekhoorn (sciurus vulgaris).
Huurwoningen
Vaak staat er in een huurovereenkomst of u huisdieren mag houden of dat u dat
moet vragen. Soms staat er zelfs in dat huisdieren houden verboden is.
Staat er niets in de huurovereenkomst, mag je aannemen dat je huisdieren houden
mag zolang het huisdier geen overlast veroorzaakt bij de medebewoners.
Koopovereenkomst.
Bij het kopen van een dier kan een koopovereenkomst gesloten worden met de
verkoper. Dit kan een schriftelijke overeenkomst zijn, maar ook een mondelinge
overeenkomst is geldig.
Aansprakelijkheid.
Als eigenaar bent u altijd aansprakelijk voor wat uw huisdier doet.
De Gezondheid en Welzijnswet voor Dieren
De GWWD is een nationale wet waarin welzijnsbepalingen voor gehouden dieren zijn
opgenomen.
Organisaties
Er is in Nederland een eekhoornclub, die te vinden is onder www.eekhoorns.nl
Doel van de club is het uitwisselen van ervaring en informatie te geven over
eekhoorns.
Ze hebben een aanbod en verkoop site en er bestaat een forum.
De club organiseert ieder jaar 1 à 2 clubdagen, die vooral in het teken staan
van ontmoeting en het uitwisselen van ervaringen. De bijeenkomst vindt meestal
plaats in een klein dierenpark.
De eekhoornsite bestaat uit een algemeen deel en een deel dat alleen
toegankelijk is voor leden.
Bibliotheek
Er zijn verschillende (kleine) boekjes over de verzorging van met name de
grondeekhoorn verkrijgbaar (dierenwinkel).
Waarschuwing:
LNV is doende 3 soorten op korte termijn als verboden te verklaren,
met een aankomende maar nog niet uitgewerkte overgangsregeling, dus met alle
onduidelijkheden van dien. Advies: niet beginnen aan:
Grijze eekhoorn (Sciurus
carolinensis)
Pallas eekhoorn (Callosciurus erythraeus)
Amerikaanse voseekhoorn (Sciurus niger)
Er zijn meer dan 360 soorten eekhoorns.
Er zijn winterharde eekhoorns en tropische eekhoorns.
Ook kun je ze verdelen in onder andere:
Boomeekhoorns
Grondeekhoorns
Marmotten
Prachteekhoorns
Rotseekhoorns
Vliegende eekhoorns
Dwerg eekhoorns
Reuze eekhoorns
Enkele soorten zijn:
Amerikaanse voseekhoorn
Europese rode eekhoorn
Grijze eekhoorn
Hudson eekhoorn
Japanse lis
Palmeekhoorns
Siberische grondeekhoorn